შფოთვას, ისევე როგორ დეპრესიას, დროის სპეციფიკური ვექტორი ახასიათებს. შფოთვა მომავალზე არის ორიენტირებული („კარგს არაფერს ელის მომავლისგან“), ხოლო დეპრესია წარსულზე ნოსტალგიაშია წასული. აქედან გამომდინარე, „აქ და ამჟამად“ ვითარებაში დაბრუნება ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრინციპი და უნარ-ჩვევაა. საყრდენის სავარჯიშო სწორედ ამაში ეხმარება ადამიანს. ის მიმართულია „აქ და ამჟამად“ რეალობის შემჩნევაზე და მასზე ყურადღების გამახვილებაზე, მაგრამ შეფასებითი/განსჯითი დამოკიდებულების გარეშე, უბრალოდ – გაცნობიერებაზე. ამისთვის, საყრდენის სავარჯიშო იყენებს სენსორულ არხებს: მხედველობას, სმენას, ყნოსვას, გემოს, შეხებასა და კინესთეტიკას. მიუხედავად წარმოუდგენელი სიმარტივისა, საყრდენის სავარჯიშოც, იმისთვის რომ ადამიანმა მისი გამოყენება შფოთვის დროს შეძლოს, რეგულარულ ვარჯიშს საჭიროებს. თუ ადამიანი გავარჯიშებულია, ის საყრდენის სავარჯიშოს გამოყენებას ნებისმიერ დროს, ნებისმიერ ადგილზე შეძლებს, და ეს მას ისე დაეხმარება, რომ ვერავინ შეამჩნევს. სწორედ ამითაა საყრდენის სავარჯიშო კომფორტული.
ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი საყრდენის სავარჯიშო მდგომარეობს შემდეგში:
- მოეწყვეთ (დაჯექით) მოხერხებულად
- მიმოიხედეთ ოთახში და შეეცადეთ, გამოყოთ 5 განსხვავებული ფერი, რომელიც თქვენ გარშემოა (შეგიძლიათ ფერის ნაცვლად ყურადღება გაამახვილოთ გეომეტრიულ ფორმებზე, ავეჯის სახეობაზე, ნახატებზე – თუ კედლებზე ჰკიდია, და ა.შ.); უბრალოდ, შეამჩნიეთ – შეფასებისა და განსჯის გარეშე
- შეეცადეთ, გამოყოთ 4 განსხვავებული ხმა, რომელიც ისმის თქვენ გარშემო
- შეეცადეთ, გამოყოთ 3 განსხვავებული შეხება, რომელსაც გრძნობთ (მაგ., ზურგის შეხება სკამის საზურგესთან, ფეხების შეხება იატაკთან, მკლავის შეხება სხეულთან)
- შეეცადეთ, გამოყოთ 2 განსხვავებული სუნი თქვენ გარშემო
- შეეცადეთ, შეიგრძნოთ გემო – ამისთვის შეგიძლიათ ქიშმიში იქონიოთ და გაღეჭოთ.
გთავაზობთ უფრო ვრცელ სიას „აქ და ამჟამად“ საყრდენის გავარჯიშებისთვის:
მხედველობა
- ჩამოთვალეთ ყველაფერი, რასაც ხედავთ ქუჩაში თქვენ გარშემო: ცა, მზე, ხე, კატა, და ა.შ.
- ჩამოთვალეთ ავტომობილები და მათი ფერები
- ჩამოთვალეთ მაღაზიები, რომელთაც ხედავთ
- და ა.შ.
სმენა
- წაიღიღინეთ მელოდია და მოუსმინეთ თქვენს ხმას
- გაატკაცუნეთ თითები და მოისმინეთ ტკაცუნი
- დაილაპარაკეთ ხმამაღლა და მოუსმინეთ
- და ა.შ.
სუნი
- დაყნოსეთ სუნამო
- დაყნოსეთ სუნელი
- აანთეთ და ჩააქრეთ ასანთი და დაყნოსეთ
- და ა.შ.
გემო
- გასინჯეთ რამე ტკბილი და დააკვირდით გემოს და თქვენს შეგრძნებებს
- გასინჯეთ რამე მარილიანი და დააკვირდით გემოს და შეგრძნებებს
- გასინჯეთ რამე მჟავე და დააკვირდით გემოს და შეგრძნებებს
- და ა.შ.
შეხება
- შეუშვირეთ ხელი ცივ წყალს და დააკვირდით შეგრძნებებს
- შეეხეთ გარშემო მდებარე ნივთებს და დააკვირდით მასალას
- გაიკეთეთ რეზინის სამაჯური, ოდნავ გამოწიეთ, გაატკაცუნეთ და დააკვირდით შეგრძნებას
- და ა.შ.
კინესთეტიკა
- დაჭიმეთ ხელები
- შეხტით ადგილზე
- გაიზმორეთ/გაიჭიმეთ
- და ა.შ.
რაც მთავარია, თქვენ შეგიძლიათ იყოთ კრეატიული და თავად მონახოთ ის შეგრძნებები და სენსორული შთაბეჭდილებები, რაც „აქ და ამჟამად“ დაგაღუზებთ, ხოლო შფოთვის სიტუაციაში კი – საყრდენს მოგცემთ.
წიგნიდან: ჯანა ჯავახიშვილი (2020) „მედია, ფსიქიკური ჯანმრთელობა და ადამიანის უფლებები”
